Carmen

Archeolog podróżujący po Andaluzji spotyka poszukiwanego bandytę, don José, a następnie Romkę, która w Kordobie przepowiada przyszłość. Kilka miesięcy później odnajduje don José w więzieniu, w przededniu egzekucji, i wysłuchuje jego spowiedzi. Były kapral, któremu obiecywano awans, opowiada o spotkaniu z Carmen, o dezercji i o przemytniczym życiu, w które go wciągnęła. Nowela zgłębia zazdrość, wolność, której Carmen nie oddaje nikomu, oraz spojrzenie uczonego podróżnika na hiszpańskich Romów. Mérimée osadza tę opowieść w uczonym dochodzeniu, które jeszcze podkreśla jej chłód.