Bác sĩ tâm thần

Trở về từ châu Âu, bác sĩ Simão Bacamarte định cư tại thị trấn nhỏ Itaguaí ở Brazil, rồi sau đó lập ở đó một nhà thương điên, Ngôi nhà xanh, để nghiên cứu chứng điên một cách khoa học. Tiêu chí của ông mở rộng dần từng tuần: trước tiên là một thị dân có danh vọng, rồi nhiều cư dân đến mức cuối cùng nhà thương giam giữ bốn phần năm dân thị trấn; sau đó, đến lượt những người tỉnh táo nhất bị đưa vào sau song sắt. Thị trấn lo âu, rồi nổi dậy, trong khi nhà khoa học vẫn tiếp tục cuộc chứng minh của mình. Truyện ngắn này khám phá ranh giới của lý trí và quyền lực của kẻ vạch ra ranh giới ấy. Machado de Assis biến nó thành một tác phẩm châm biếm lạnh lùng, nơi sự mỉa mai thay cho chẩn đoán.