Karmen

Arkeologo vojaĝanta en Andaluzio renkontas serĉatan banditon, don José, kaj poste gitanan virinon, kiu aŭguras la estontecon en Kordovo. Plurajn monatojn poste li retrovas don José en malliberejo, en la antaŭvespero de lia ekzekuto, kaj aŭskultas lian konfeson. Iama kaporalo, al kiu oni promesis promocion, José rakontas sian renkonton kun Karmen, sian dezerton kaj la kontrabandistan vivon, en kiun ŝi lin trenis. La novelo esploras ĵaluzon, la liberecon, kiun Karmen cedas al neniu, kaj la rigardon de la klera vojaĝanto al la gitanoj de Hispanio. Mérimée enkadrigas tiun rakonton en sciencan esploron, kiu eĉ plifortigas ĝian malvarmon.