La Alienisto

Reveninte el Eŭropo, doktoro Simão Bacamarte ekloĝas en la urbeto Itaguaí, en Brazilo, kaj poste fondas tie azilon, la Verdan Domon, por science studi la frenezon. Liaj kriterioj vastiĝas de semajno al semajno: unue respektata civitano, poste tiom da loĝantoj, ke la azilo finfine enfermas kvar kvinonojn de la urbo; poste estas la plej raciaj, kiuj trapasas ĝiajn kradojn. La urbo maltrankviliĝas, poste ribelas, dum la sciencisto daŭrigas sian pruvadon. Tiu mallonga rakonto esploras la limojn de la racio kaj la povon de tiu, kiu ilin difinas. Machado de Assis faras el ĝi malvarman satiron, kie la ironio anstataŭas la diagnozon.